melancholie en muziek

Melancholie was de naam die eeuwen lang gegeven werd aan wat wij nu noemen : Manisch-depressieve of Bipolaire Stoornis. Of zoals Goethe het uitdrukte: "Himmelhoch Jauchzend zum Tode betrubt." Deze stemmings - stoornis is relatief vaak gekoppeld aan creativiteit: het melancholieke genie. Men liet zich graag portretteren in de 'melancholieke pose'- het zwaarmoedige hoofd op de hand rustend. .........Deze heftige stemmingswisseling is door de eeuwen bezongen - ook door grote componisten, Beethoven, Brahms en Schumann. Zij gebruikten daarvoor dichtregels van Goethe en Schiller.
Tegenwoordig wordt de manisch-depressieve geest tot kalmte gebracht met behulp van Lithium. Kurt Cobain bezong Lithium maar of hij die ook geregeld slikte? Hoe dan ook zijn leven eindigde in suicide. Zum Tode Betrubt

Himmelhoch jauchzend zum Tode betrubt

De essentie van de bipolaire stoornis, toen 'melancholie' genoemd, kan worden samengevat met de woorden van Goethe Himmelhoch jauchzend zum Tode betrubt Deze zinsnede laat beide kanten van de manische depressie zien. Deze beroemde woorden zijn afkomstig uit het 'Lied van Claartje' in het toneelstuk Egmont. Geschreven door Goethe. Aan het einde van het stuk laat Goethe Claartje haar eigen leven nemen. Het Lied van Claartje Freudvol und Leidvol, met de beroemde woorden werd op muziek gezet door Beethoven. Hieronder gezongen door Joanna Pianissimo [Klärchens Lied] 1) Freudvoll Und leidvoll, Gedankenvoll sein, Langen Und bangen In schwebender Pein; Himmelhoch jauchzend, Zum Tode betrübt - Glücklich allein Ist die Seele, die liebt. Johann Wolfgang von Goethe (Erstdruck 1788) ....

Lees meer…

Robert Schumann engelen en duivels

Robert en Clara Schumann zijn hier geporterteerd in de melancholieke pose. Robert Schumann had een zware psychische stoornis. Daarover schreef zijn vrouw Clara: "...'s nachts, kort nadat wij naar bed waren gegaan, stond Robert op en schreef een melodie die, zei hij, de engelen voor hem gezongen hadden. Hij ging weer liggen en sloeg de hele nacht onbegrijpelijke taal uit, starend naar het plafond. Toen de dag aanbrak, waren de engelen veranderd in duivels en ze maakten afschuwwekkende muziek, ze zongen dat hij een zondaar was en dat ze hem in de hel zouden werpen."' Toch had hij ook perioden van opperste gelukzaligheid. Deze vertolkte hij muzikaal met de woorden van Goethe. "Welch ein Morgenwölkchen schwebet" ....

Lees meer…

Depressie bij Goethe en Brahms

Winterse Reis door het Harzgebergte Text: Johann Wolfgang von Goethe Muziek Johannes Brahms Dit lied gaat over een Winterse reis naar het Harz gebergte. Winter en gebergte staan hier voor de depressieve kant van de melancholie. Hierin laten Goethe en Brahms compassie klinken voor iemand die door het lot depressief is, die zich afzondert van de mensen en voor wie al het goede alleen het negatieve kan zien. Het gedicht is door Brahms ingekort. Goethe wijst in een inleidiend vers erop dat stemming soms iets onvermijdelijks is, noodlottig bijna. Sommige mensen zijn voor vreugde bestemd, anderen voor misantropie. ....

Lees meer…

Vreugde en Broederschap - Beethoven

In Ode aan de Vreugde uit zijn 9e Symphonie vertolkt Beethoven het gelukzalige gevoel, - ook bekend in de hypomane fase van de bipolaire stoornis - het gevoel dat allen broeders zullen worden....wat natuurlijk in de praktijk nooit helemaal gebeurt. Strijd en nijd blijven bestaan. Maar zo'n ge-exalteerde stemming kan wel inspireren............................................De woorden zijn van Schiller. ....

Lees meer…

Lithium - Kurt Cobain

Kurt Cobain was een Amerikaanse zanger en songschrijver die speelde met de door hem opgerichte band Nirvana ( het hemelse niets). Hij schreef Lithium lang voordat hij de diagnose kreeg voor manisch-depressiviteit. Hij nam drugs als zelfmedicatie. Hij deed verschillende pogingen tot suicide. Het lukte toen hij 27 jaar oud was. Hij liet een vrouw en kleine dochter achter. ....

Lees meer…